Efekty gitarowe

Efekty do gitary elektrycznej

Gdy brzmienie wzmacniacza jest odpowiednie, ale wciąż brakuje selektywnego przesteru, głębi albo szybkiej zmiany charakteru między riffem a solówką, efekty do gitary elektrycznej pomagają rozwiązać ten problem. Zmieniają sygnał przed wzmacniaczem lub w pętli efektów, dzięki czemu jeden instrument może zabrzmieć szerzej albo mocniej bez wymiany całego zestawu.

W tej kategorii najważniejszy jest nie sam producent, lecz sposób pracy z sygnałem, wygoda przełączania i zasilanie. Dobrze dobrany efekt skraca drogę do gotowego brzmienia, a źle dobrany zwykle oznacza nadmiar szumu, utratę dynamiki albo dublowanie funkcji wzmacniacza.

Jak działają efekty do gitary elektrycznej w łańcuchu sygnału?

Efekty do gitary elektrycznej przetwarzają sygnał z przetworników, zanim trafi on do głośnika. Najprostszy łańcuch to gitara, pojedyncza kostka i wzmacniacz, ale przy większej liczbie urządzeń kolejność wyraźnie wpływa na barwę, poziom szumu i czytelność akordów.

Przestery zwykle pracują przed wejściem wzmacniacza, bo reagują na dynamikę prawej ręki i głośność gitary. Efekty przestrzenne, takie jak delay taśmowy, czyli powtórki sygnału, sprężynowy reverb, czyli pogłos, czy niektóre modulacje, często lepiej sprawdzają się w pętli efektów wzmacniacza, gdzie przetwarzają już ukształtowany dźwięk.

Kolejność efektów w praktyce

Kolejność efektów opiera się na prostej zasadzie. Przester overdrive, czyli łagodniejsze nasycenie, przester distortion, czyli mocniejszy wariant, i wah-wah najczęściej trafiają na początek, a delay, reverb oraz część modulacji dalej w torze. Efekt chorus, czyli lekkie zdublowanie i odstrojenie, oraz efekt flanger, czyli wyraźniejsze przemiatanie, ustawione po przesterze zwykle brzmią czyściej, bo modulują gotowy sygnał, a nie jego surową postać.

Jaki rodzaj efektu najlepiej pasuje do stylu gry?

Rodzaj efektu powinien wynikać z tego, jak gitara ma zachowywać się w miksie. Inny wybór sprawdza się przy zwartej sekcji rytmicznej, inny przy partiach solowych, a jeszcze inny przy grze domowej, gdy liczy się szybkie przełączanie wielu barw.

Najczęstszy podział obejmuje trzy grupy obecne w tej kategorii:

• efekty przesterowujące, gdy potrzebne jest nasycenie środka, większa kompresja i dłuższe wybrzmiewanie dźwięku, od lekkiego overdrive po mocny distortion
• efekty przestrzenne, gdy potrzebna jest głębia, odbicia i szersza przestrzeń, najczęściej jako delay, reverb albo modulacja typu chorus
• efekty wah-wah, gdy priorytetem jest ręczne kształtowanie pasma i wyraźniejsza artykulacja riffów oraz solówek

Efekt do gitary akustycznej zwykle ma na celu zachowanie naturalnego ataku i pasma instrumentu. W gitarze elektrycznej dopuszczalna jest większa ingerencja w środek, kompresję i charakter przesteru, dlatego zakres regulacji bywa szerszy.

Pojedyncza kostka czy multiefekt gitarowy?

Pojedyncza kostka daje prostszą obsługę i szybszą reakcję na scenie, a multiefekt gitarowy, czyli jedno urządzenie łączące wiele efektów, wygrywa liczbą brzmień i pamięcią ustawień. Wybór zależy od tego, czy celem jest jedno dopracowane brzmienie, czy kilka zapisanych ustawień gotowych do przełączania stopą w jednym utworze.

Rozbudowany zestaw nie zawsze jest potrzebny. Część gitarzystów zaczyna od jednego przesteru i jednego efektu przestrzennego, a dopiero później buduje pełny zestaw na pedalboardzie gitarowym, czyli platformie do montażu kilku efektów.

Dobór rozwiązania do sposobu grania

Multiefekt gitarowy częściej wybierają osoby ćwiczące różne style, grające z podkładami albo potrzebujące wielu barw bez zajmowania dużej ilości miejsca. Pojedyncze kostki lepiej sprawdzają się wtedy, gdy liczy się natychmiastowy dostęp do pokręteł, łatwa wymiana jednego elementu i stopniowa rozbudowa zestawu.

Parametry i akcesoria, które decydują o stabilnej pracy

Stabilne brzmienie zależy nie tylko od samego efektu, ale też od zasilania, trybu obejścia sygnału i sposobu montażu. Taki zestaw powinien pracować cicho, pewnie reagować na naciśnięcie przełącznika nożnego i nie gubić wysokich częstotliwości przy długich kablach.

Przy porównywaniu modeli i akcesoriów najlepiej sprawdzić:

• typ zasilania, czyli napięcie 9 V DC, polaryzację wtyku i pobór prądu podawany w mA
• rodzaj obejścia sygnału, czyli true bypass, gdy wyłączony efekt omija elektronikę, albo bufor pomocny przy dłuższym torze kablowym
• zakres regulacji, czyli osobne pokrętła poziomu, barwy, nasycenia przesteru, czasu powtórek lub głębokości modulacji
• wytrzymałość sceniczną, czyli metalową obudowę, pewne gniazda i stabilny przełącznik nożny
• organizację zestawu, czyli zasilacz do efektów gitarowych, izolator szumów i miejsce na pedalboardzie

Filtry producenta i rodzaju oraz sortowanie według nazwy lub ceny pozwalają szybko zawęzić wybór bez przeglądania całej kategorii. Przy większym zestawie warto sprawdzić zasilanie oraz to, czy wybrane efekty powinny pracować przed wzmacniaczem, czy w pętli efektów wzmacniacza.